نام فارسی : گوجه فرنگی

نام علمی: Lycopersicum Esculentum

نام انگلیسی: Tomato

نام های رایج: بندور، طماطم

گیاه شناسی

گوجه فرنگی گیاهی است یک ساله و ارتفاع آن به ۴۰ – ۶۰ سانتی متر می رسد بوی محصوص و تندی دارد که با فشار برگ های آن معمولا احساس می شود.

گل های آن زرد رنگ به صورت گروهی از چند گل، از کنار شاخه ها یا ساقه آن بیرون می آید. میوه گوجه فرنگی گوشتی و کروی ، که پس از رسیدن قرمز می شود. وطن اصلی این گیاه آمریکای جنوبی است.گوجه فرنگی انواع مختلف دارد و در حدود ۱۶ نوع آن در بازار بفروش می رسد .

یک نوع آن گوجه فرنگی سفید است که اسید ندارد. گوجه فرنگی را باید هنگامی که کاملا رسیده است از بوته چید و مصرف کرد زیرا گوجه فرنگی نارس و سبز برای بدن مخصوصا کلیه ها مضر است.

ترکیبات شیمیایی

در تمام قسمت های گیاه مقداری سولانین مخصوصا در میوه سبز و حتی در میوه ها قبل از رسیدن به تکامل وجود دارد. مقدار درصد سولانین در میوه کال بیشتر از میوه رسیده می باشد.میوه گوجه فرنگی سرشار از ویتامین های A ، B ، C، K و مواد معدنی مانند کلسیم ،برم ،پتاسیم،مس،منگنز،کبالت،روی،ارسنیک، فسفر و آهن است .

بررسی ترکیبات و مواد موجود در گوجه فرنگی نشان می دهد که در میوه ی گوجه فرنگی رسیده ،گلوکز ، فروکتوز ، ساکاروز و تقریبا تمام آمینواسیدهای اصلی به استثناء تریپتوفان وجود دارد.

اسیدآلی اصلی و عمده ی موجود در گوجه فرنگی ،اسیدسیتریک است.به تدریج وجود ید نیز در گوجه فرنگی گزارش شده است. اسیدیته ی میوه به تدریج از مرحله ی سبزی به طرف قرمز شدن افزایش می یابد و حداکثر آن ،موقعی است که قرمز شدن و رنگ عوض کردن آن آغاز می گردد و پس از آن روبه کاهش می گذارد.

ماده ی رنگی اصلی و عمده ی گوجه فرنگی کاروتنوئید ،بتاکاروتن و لیکوپن می باشد.حداکثر مقدار کاروتنوئیدها در حالتی است که گوجه فرنگی در زیر تابش مستقیم نور رشد می کند.

خواص و اثرات گوجه فرنگی

۱. گوجه فرنگی گرچه دارای اسیدسیتریک است اما بدن را قلیایی می کند،درجه قلیایی بودن خون خون را بالا برده و به دفع مواد سمی خون کمک می کند به طور کلی تصفیه کننده خون است.

۲. به دفع اسیداوریک کمک می کند.

۳. خوردن برگ آن به عنوان دارو در مواردی تجویز می شود، باید در حد اعتدال و به مقدار مجاز و محدود ،در حدی که پزشک تعیین کرده مصرف شود، زیرا برگ آن سمی است.

۴. از جوشانده ی ریشه ،شاخه ها و برگ های مسن گوجه فرنگی برای رفع دندان درد استفاده می کنند و خود گیاه نیز خاصیت حشره کش دارد.

۵. از میوه ی گوجه فرنگی به عنوان ملین استفاده می شود و برای تقویت مبتلایان به بیماری سل ،تب های حصبه ای، رفع ورم ملتحمه ی چشم ،آماس گوش و دفع سنگ کلیه تجویز می شود.

۶. از گرد برگ های خشک کوبیده ی گوجه فرنگی ،برای رفع آفتاب سوختگی پوست و صورت استفاده می شود.

۷. از پاشیدن آب دم کرده ی برگ آن برای دفع آفت کلم به نام کاترپیلار نتیجه خوبی گرفته شده است.

۸. مصرف گوجه فرنگی برای مبتلایان به درد و ورم مفاصل تجویز شده است و برای مبتلایان به نقرص و روماتیسم مفید است.

۹. گوجه فرنگی خنک و اشتها آور است و آب آن برای رشد و نمو بهتر طفل موثر است.

۱۰. در تامین انرژی و تقویت بدن نقش موثری ایفاء می کند.

۱۱. گوجه فرنگی یکی از مهم ترین منابع ویتامین A می باشد لذا برای تقویت بینایی ،تقویت و سلامتی پوست و مخاط ها  (دهان و بینی) رشد و نمو استخوان ها ضروری است.

۱۲. سرشار از ویتامین های B1، B2 می باشد از این جهت در تسکین دردهای عصبی، رفع بی اشتهایی و درمان یبوست ،نقصان ترشح شیر مادر و تورم دهان تجویز می شود.

۱۳. بدن را در برابر امراض و بیماری های عفونی حفظ می کند.

۱۴. مصرف گوجه فرنگی نیرو و نشاط می بخشد،پوست و دانه های آن به هضم غذا کمک و روده ها را پاک می نماید.

۱۵. آب گوجه فرنگی ادرار آور مفیدی است.

۱۶. برای تمیز کردن خون باید از آب گوجه فرنگی و کرفس به نسبت مساوی و به مقدار۳  فنجان در روز قبل از غذا به مدت سه هفته استفاده کرد.

۱۷. هضم مواد نشاسته ای را آسان می کند و به همین جهت از آن سس درست کرده و با حبوبات پخته مصرف می کنند.

۱۸. مصرف گوجه فرنگی برای اشخاصی که مبتلا به سنگ کلیه و مثانه و کبد هستند تجویز شده است.

۱۹. می توان بوته ی گوجه فرنگی را در باغ ها و بوستان ها کاشت تا از گزند زنبورها در امان باشیم.

اگر در محل مورچه ها چند عدد برگ گوجه فرنگی بگذارید بوی این گیاه مورچه ها را فراری می دهد. 

۲۱. برای تمیز کردن لکه ی جوهر بر روی لباس یک تکه پنبه را در آب گوجه فرنگی فرو برده و روی لکه ی جوهر بمالید سپس آن را بشویید.

۲۲. اگر پوست شما کک و مک دارد هر روز آن را با آب گوجه فرنگی تمیز کنید کم کم کک و مک ها از بین می رود.

۲۳. برای جلوگیری از مزاحمت حشرات می توانید برگ های گوجه فرنگی را به بند بکشید و آن را در اطاق خود بیاویزید با این کار حشرات فرار می کنند.

۲۴. آقایان با خوردن مرتب گوجه فرنگی می توانند خود را در مقابل سرطان پروستات بیمه کنند.

۲۵. گوجه فرنگی از ورم آپاندیس جلوگیری می کند.

۲۶. از تصلب شرایین جلوگیری می کند و حتی مصرف آن برای این مرض مفید است.

۲۷. اوره خون را پایین می آورد.

۲۸. ورم مخاط روده را رفع می کند.

۲۹. ضد نفخ است.

۳۰. ضد اسکوربوت (کمبود ویتامین C) و تعفن است.

۳۱. ضد اسهال است.

۳۲. در درمان آسم ،سرفه ،آنفولانزا، تب زرد،زیاد بودن چسبندگی خون ،دفع رسوبات به کار می رود.

۳۳. گوجه فرنگی ترشی معده را از بین می برد.

۳۴. به علت داشتن ویتامین A  از شبکوری جلوگیری می کند.

۳۵. ماسک گوجه فرنگی برای درمان جوش های غرور جوانی مفید است.

برای دفع حشرات دستور زیر را اجرا نمایید:

یک کیلوگرم برگ تازه گوجه فرنگی را در یک لیتر سرکه خیس کرده و در داخل ظرفی که ۲ لیتر آب جوش دارد بریزید و ظرف را روی چراغ قرار داده و به مدت ۱۵ دقیقه بجوشانید.

ظرف را از روی چراغ برداشته بگذارید تا مدت ۲ روز بماند و گاه گاهی آن را هم بزنید سپس آن را با فشار صاف کنید.

دستور تهیه ماسک گوجه فرنگی:

این مورد برای افرادی که به گوجه فرنگی حساسیت ندارند مفید است. برای تهیه این ماسک می توان پس از استحمام که منافذ پوست باز تر می باشند یک یا دو گوجه فرنگی تازه را له کرده وبرای مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی پوست قرار داد و سپس با آب شستشو داد.

این ماسک به علت داشتن مواد ارزشمند می تواند در طراوت و شادابی پوست موثر واقع شود.البته استفاده از ماسک های میوه ها احتیاج به زمان طولانی دارد و باید هفته ای دو یا سه بار از آنها استفاده کرد. چرا که غلظت مواد موثر آن ها نسبتا پایین بوده و اثرات آن ها بطئی است. 

مضرات

۱. گوجه فرنگی نارس و کال هضمش سنگین است لذا خوردن آن باعث دل درد می شود.

۲. سرخ کردن زیاد گوجه فرنگی در روغن باعث سنگینی هضم آن می شود و روی آتش کباب کردن آن مناسب است.

۳. ماده ای سمی به نام سولانین در گوجه فرنگی سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسمومیت می شود و دل پیچه ،اسهال و باز شدن مردمک چشم را ایجاد می کند.

۴. خوردن گوجه فرنگی برای بعضی از بیمارانی که دچار حساسیت یا آلرژی (خارش بدن، قرمز شدن پوست ،آسم ،کهیر و ...) هستند ضرر دارد.